Fitoplankton Üretimi

Fitoplankton, sucul ortamların en küçük ancak en etkili canlıları arasında yer alır. Tek hücreli alglerden oluşan bu mikroskobik canlılar, tuzlu su akvaryumlarında ve tatlı su ekosistemlerinin temel üreticileri arasında kabul edilir. Oksijen üretiminden gıda zincirinin temelini oluşturmaya kadar pek çok hayati rol üstlenirler. Sadece doğal sularda değil, tuzlu su akvaryumları ve akuakültür sistemlerinde de fitoplankton yetiştiriciliği, dengeyi sağlamak ve canlıları beslemek adına oldukça önemlidir. Fitoplankton üretimi’nin hem evde hem de endüstriyel ölçekteki temel adımlarına birlikte bir göz atalım.

Fitoplankton Üretimi Nasıl Yapılır?

Fitoplankton üretimi doğru koşullarda kontrollü bir ortam oluşturmaktan geçer. İlk adım, uygun ekipman ve başlangıç kültürünü temin etmektir. Kültür genellikle cam ya da plastik silindirik kaplarda başlatılır. Işık kaynağı olarak tam spektrum florasan lambalar ya da LED aydınlatma sistemleri tercih edilir. Kültür ortamı olarak steril deniz suyu kullanılır ve genellikle f/2 ortamı (Guillard’s f/2 medium) gibi besin çözeltileriyle zenginleştirilir.

Başlangıçta kültüre az miktarda fitoplankton eklenir ve gün boyunca belirli saat aralıklarında karıştırma işlemi yapılır. Karıştırma genellikle düşük debili hava taşıyıcı sistemlerle gerçekleştirilir. Bu, hem oksijenin homojen dağılmasını sağlar hem de fitoplanktonun dibe çökmesini engeller. Işık döngüsü genellikle 16 saat aydınlık, 8 saat karanlık olacak şekilde ayarlanır.

Uygun Fitoplankton Türlerinin Seçimi

Fitoplankton kültürü üretiminde başarı, seçilen türe büyük ölçüde bağlıdır. En yaygın kullanılan türler arasında Nannochloropsis, Tetraselmis, Isochrysis ve Chaetoceros gibi cinsler yer alır. Bu türlerin tercih edilmesinin nedeni hem hızlı çoğalmaları hem de akvaryum canlıları için yüksek besin değerine sahip olmalarıdır.

• Nannochloropsis: Protein ve omega-3 açısından zengin, özellikle filtre yiyiciler için uygundur.
• Tetraselmis: Yüksek hareketliliğiyle larvalar için idealdir.
• Isochrysis: Yumuşak kabuklu canlılar ve deniz tarağı larvaları için uygundur.
• Chaetoceros: Silika ihtiyacı olan diatom türüdür ve kabuklulara destek sağlar.

Yeni başlayanlar için Nannochloropsis genellikle önerilen türdür çünkü çevresel dalgalanmalara karşı daha dayanıklıdır. Daha fazla ayrıntı isterseniz Akvaryumlarda Fitoplankton’un Rolü adlı içeriğie bir göz atabilirsiniz.

Fitoplankton Kültürü İçin Gerekli Malzemeler

Fitoplankton kültürü üretimi için gereken başlıca ekipmanlar şunlardır:

• Steril kültür kapları (cam veya gıda sınıfı plastik şişeler)
• Işık kaynağı (tam spektrum LED veya florasan)
• Hava pompası ve hava taşıyıcı borular
• Termometre ve gerektiğinde ısıtıcı
• Besin çözeltisi (örneğin Guillard’s f/2 veya Walne çözeltisi)
• Başlangıç fitoplankton kültürü (hazır satın alınabilir veya önceki kültürden alınabilir)

Tüm malzemelerin steril olması, bakteri veya istenmeyen alg istilasını önlemek açısından kritiktir.

Kültürün Başlatılması ve Gelişimi

Kültür başlatılırken ilk olarak deniz suyu ve besin çözeltisi hazırlanır. Su mutlaka UV sterilizasyondan veya kaynatma işleminden geçirilerek saflaştırılmalıdır. Ardından, hazırlanan besinli suyun içerisine başlangıç kültürü eklenir. İlk günlerde kültür rengi soluk yeşil tonlardayken, çoğalma ilerledikçe renk koyulaşır.

Kültür ortamı her gün gözlemlenmeli ve ışık-ısı dengesine dikkat edilmelidir. İdeal sıcaklık çoğu tür için 20–26°C arasıdır. pH değeri 7.5 ile 8.2 arasında tutulmalıdır. Aşırı ısınma veya ani ışık değişimleri kültürün bozulmasına neden olabilir.

Hasat ve Saklama

Fitoplankton kültürü genellikle 7–10 gün içinde yoğunlaşır. Kültürün hasat zamanı geldiğinde, yoğunlaşmış kısım süzülerek başka bir kaba aktarılır. Bu kısım doğrudan canlılara verilebilir veya daha sonra kullanılmak üzere buzdolabında (4°C) saklanabilir. Saklama süresi 5–7 günle sınırlı olduğundan, küçük partiler halinde üretim yapmak daha verimli olabilir.

Kültürün bir kısmı ise yeni üretim döngüsü başlatmak için yedeklenmelidir. Böylece sürekli bir üretim döngüsü sağlanabilir.

Sorunlar ve Müdahaleler

Fitoplankton üretimi’nin pratik yanıtı, aynı zamanda bazı yaygın sorunlarla nasıl başa çıkılacağını bilmeyi de gerektirir. Kültürde ani renk değişimi, kötü koku veya köpürme gibi belirtiler enfeksiyon ya da kontaminasyon¹ belirtisidir. Böyle durumlarda kültür tamamen boşaltılmalı, ekipman dezenfekte edilmeli ve yeni bir döngü başlatılmalıdır.

Kültürde balçıklaşma, fitoplanktonun ölü hücrelerle doyması anlamına gelir. Bu durumda üretim verimi düşer. Düzenli aralıklarla kısmi su değişimi yapılması önerilir.

Gelişmiş Teknikler ve Otomasyon

Daha büyük hacimli Fitoplankton üretimi sistemleri için otomasyon tercih edilebilir. Otomatik ışık zamanlayıcılar, sıcaklık kontrol sistemleri ve pH monitörleri, fitoplankton üretimini daha verimli hale getirir. Ayrıca sürekli kültür sistemleriyle (continuous culture), hasat edilen miktar kadar taze besin ve su eklenerek üretim kesintisiz sürdürülebilir.

Bu yöntem özellikle balık çiftlikleri ve mercan üretim merkezlerinde tercih edilir. Ev tipi sistemlerde ise basit yarı-kapalı sistemler Fitoplankton üretimi için daha pratiktir.

Günümüzde bir çok akvarist kendi üretim sistemlerine sahiptir. Siz de “Fitoplankton Üretimi” hakkındaki deneyimlerinizi veya eklemek istediklerinizi aşağıdaki yorum kısmından bizimle ve diğer akvaristlerle paylaşın.

İster acemi bir hobici olun, ister deneyimli bir akvarist, yardım, tavsiye veya rehberlik için Akvaryum Forum da kendi başlığınızı açmaktan ve sorularınızı sormaktan da çekinmeyin. Sizin için buradayız ve size yardımcı olmaktan mutluluk duyarız.

Kapak Fotoğrafı: Okezone Techno

Kaynakça:

1. Woods Hole Oceanographic Institution / Plankton Culture Manual / Son Erişim: 02.08.2025 / https://www.whoi.edu/fileserver.do?id=241884&pt=10&p=197909
2. University of California, Davis – Bodega Marine Laboratory / How to Grow Marine Phytoplankton / Son Erişim: 02.08.2025 / https://marinelab.ucdavis.edu/phytoplankton-culture-guide
3. Reef Builders / Growing Phytoplankton at Home / Son Erişim: 02.08.2025 / https://reefbuilders.com/2019/07/29/growing-phytoplankton-at-home-guide/
4. Florida Aqua Farms Inc. / Phytoplankton Culture Systems / Son Erişim: 02.08.2025 / https://florida-aqua-farms.com/products/phytoplankton-culture-systems/
5. Wikipedia / Wikipedia – Plankton / Marine primary production / Son Erişim: 02/08/2025 / https://en.wikipedia.org/wiki/Marine_primary_production

Dip Notlar:

1. Kontaminasyon:, bir madde veya ortamın istenmeyen ve genellikle zararlı olan unsurlarla kirlenmesi anlamına gelir. Bu terim, genellikle kimya, biyoloji ve çevre bilimleri gibi çeşitli alanlarda kullanılır. Kimyada kontaminasyon, istenmeyen moleküllerin bir maddeye veya çözeltiye karışması durumunu ifade eder.24 Oca 2024 ↩︎